Masz kursy w starszej technologii supermemo.net, korzystasz z aplikacji SuperMemo UX lub SuperMemo Classic?
Zaloguj się do platformy i sprawdź ważny komunikat.

Co to znaczy zapamiętać?

Ciągle się uczymy: najpierw w szkole, potem na studiach, potem często na studiach podyplomowych, a w trakcie tej nauki jeszcze chodzimy na liczne szkolenia. Do tego uczymy się, bo lubimy: uczymy się na kursie tańca, uczymy się na kursie języka hiszpańskiego, uczymy się na warsztatach poświęconych sushi…

Wszyscy weszliśmy w system LifeLong Learning , który zakłada bezustanne poszerzanie wiedzy i umiejętności. Cały czas będziemy zatem zapamiętywać nowe informacje, by następnie je wykorzystywać . Warto wiedzieć, na czym to polega.

Jest kilka rodzajów pamięci

Sprawa jest trochę bardziej skomplikowana: nie ma czegoś takiego jak jeden wielki zbiornik o nazwie pamięć. Istnieje wiele systemów opisujących mechanizm zapamiętywania. Jeden z nich to system magazynowy. Zakłada od, że nasza pamięć dzieli się na 3 magazyny, które pozostają ze sobą w dynamicznych relacjach.

Pamięć sensoryczna

Wszystkie informacje, które odbieramy przy pomocy zmysłów dostają się do bloku pamięci sensorycznej. Ma ona postać dosłowną: jeśli zapamiętujemy informację zarejestrowaną przez kanał słuchowy, to ma postać echoiczną (czyli przez krótki czas w dosłowny sposób pamiętamy ten dźwięk). Jeśli zarejestrowaliśmy przez kanał wzrokowy, to przez krótki czas pamiętamy w sposób dosłowny zarejestrowany obraz. Obrazy są przechowywane w tym bloku do 0,5 sekundy, a dźwięki do 2 sekund. Z powodu bardzo krótkiego czasu przechowywania informacji ten blok pamięci nosi również nazwę pamięci ultrakrótkiej. Blok ma duża objętość, ale z powodu z powodu ciągłego napływu nowych informacji tylko drobna część ma szansę na przejście do kolejnego bloku pamięci krótkiej. Filtr, który powoduje, że część informacji przechodzi dalej to uwaga: przechodzą te informacje, na których skupimy naszą uwagę, a pozostałe są eliminowane.

Pamięć krótkotrwała czyli pamięć robocza

W tym bloku informacje również nie zostaną długo: czas przechowywania informacji w bloku pamięci krótkotrwałej to kilkadziesiąt sekund. Jest możliwe przedłużenie tego okresu, ale wymaga to ciągłego powtarzania konkretnej informacji, co jest trudne na skutek ciągłego napływu nowych informacji. Blok nie ma dużej objętości, jest w stanie przechować jednocześnie 7 +/- 2 jednostki informacji. Jeśli informacji napływa do bloku więcej, część jest automatycznie eliminowana lub uogólniania. Informację przechowywane w pamięci krótkiej są za to łatwo dostępne, gdyż są obecne w naszej świadomości czyli tu i teraz – blok przechowuje, ale i przetwarza w ciągły sposób informacje na potrzeby teraźniejszości. Drobna część informacji, która jest poddana specjalnym procesom przechodzi do kolejnego bloku czyli do bloku pamięci długotrwałej

W tych dwóch systemach powyżej informacja jest przechowywania i opracowywana w bardzo graniczony czasie. Czas się zanurzyć w magazynie, który nie ma takich ograniczeń czasowych.

Pamięć długotrwała

Jeśli pamięć krótkotrwała jest pamięcią robocza podobną do pamięci RAM, to - pozostając przy analogiach komputerowych -pamięć długotrwałą należałoby nazwać twardym dyskiem. Rejestrujemy na nim informacje , które następnie są pobierane w miarę potrzeb przez pamięć roboczą . Blok pamięci długotrwałej ma ogromną objętość. Informacje, które tam już trafiły, są przechowywane bardzo długo, w pewnym uproszczeniu - przez całe życie. Są tam zarówno pojęcia geograficzne, zasady gramatyki angielskiej, umiejętności matematyczne jak i wspomnienia z pierwszego wyjazdu w góry.

Pamięć długotrwałą dzieli się na pamięć deklaratywna i niedeklaratywną, choć wśród naukowców nie ma zgody co szczegółowego podziału. Pamięć deklaratywna obejmuje fakty, które możemy zakomunikować słownie czyli odpowiadające na pytanie „co” i w zależności od tego, czy jest to wiedza szkolna, czy zdarzenie autobiograficzne wyróżnia się w jej obrębie pamięć semantyczną i epizodyczną. Pamięć niedeklaratywna to przede wszystkim pamięć „jak” – jak prowadzić samochód czy jak zawiązywać buty. Gdybyśmy poszukali praktycznych przykładów to znajomość słówka „skating” –„ jeździć na rolkach” zakwalifikujemy do pamięci semantycznej, wspomnienia z ostatniej jazdy na rolkach to nasza pamięć epizodyczna, a umiejętność jeżdżenia na nich należy do obszaru pamięci proceduralnej.

 

Jak działa pamięć

 

Kiedy zapamiętujemy?

Zapamiętanie to stworzenie długotrwałego śladu pamięciowego. Proces ten odbywa się na poziomie pamięci długiego okresu. W sensie neurologicznym i fizjologicznym odpowiada temu przejście od nietrwałego bioelektrycznego śladu pamięciowego do trwałego, który ma postać biochemiczną. Dla zapamiętania jest zatem kluczowy odcinek pomiędzy pamięcią krótką (roboczą) a pamięcią długiego okresu. Co powoduje, że niektóre informację oddalą się w niebyt i zapomnienie, a niektóre przejdą do trwałych struktur pamięci – czyli zostaną zapamiętane? Procesy, które powodują, że informacja przechodzi z poziomu nietrwałego do trwałej postaci w bloku pamięci długotrwałej to:

- powtarzanie –

- organizowanie – czyli układanie w logiczne ciągi i struktury

- werbalizacja – czyli nadawanie postaci słownej

- wyobraźnia – czyli skojarzenia obrazowe, kinestetyczne, emocjonalne

- koncentracja

- elaboracja -czyli opracowanie informacji tak by go powiązać z istniejącym systemem wiedzy

 

W jaki sposób je zastosować? Znakomicie nadają się do tego nowoczesne techniki szybkiej nauki np. multisensoryczne techniki pamięciowe czy Mind Mapping, który jest techniką technika wymuszająca organizującą wiedzę, działająca dzięki przestrzennej i obrazowej formie na wyobraźnie i w efekcie zwiększającą koncentrację.


Jarosław Schulz